Będą zmiany w Kodeksie Pracy – nowe uprawnienia dla rodziców

Najistotniejszą i długo oczekiwaną zmianą jest wydłużenie urlopu rodzicielskiego– od sierpnia będzie on dłuższy o około dwa miesiące, a dokładnie o 9 tygodni. W tym momencie rodzice mają do dyspozycji 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego i obydwoje mają do niego pełne prawo. Cały urlop może wykorzystać wyłącznie matka lub wyłącznie ojciec dziecka, ale mogą się nim także podzielić. Trudno jednak ukrywać, że w przeważającej większości przypadków całą pulę tego urlopu biorą na siebie właśnie matki – zostają z nowonarodzonym dzieckiem w domu przez cały rok.

I to właśnie chciała zmienić unijna dyrektywa work-life balance, która nakazała państwom członkowskim wprowadzić w swoich krajowych przepisach poprawki, umożliwiające zrównanie w prawach matek i ojców. Obecne 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego zostaną więc wydłużone do 41 tygodni. Ale – co ważne – dodatkowe 9 tygodni będzie zarezerwowane wyłącznie dla ojców. Nie będzie to urlop przymusowy – jeśli tata nie zechce, nie będzie musiał z urlopu korzystać. Ale musi wiedzieć, że w takiej sytuacji urlop przepadnie – nie da się go przenieść na matkę dziecka. Podsumowując – od sierpnia nie zmieni się maksymalny okres urlopu rodzicielskiego, z którego skorzystać może każdy z rodziców – nadal będą to 32 tygodnie. Ojcowie zyskają jednak około dwa miesiące urlopu rodzicielskiego „na wyłączność”. W trakcie tego urlopu będą pobierali 70 proc. wynagrodzenia.

Uwaga! Jeżeli to ojciec wykorzystał podstawowe 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, wówczas dodatkowe 9 tygodni będzie przysługiwać matce dziecka.

Rodzice mają otrzymać nie tylko dłuższy urlop – dłużej ma także trwać tzw. okres ochronny, w czasie którego pracującym rodzicom przysługują dodatkowe uprawnienia. Nowelizacja proponuje, by rodzice dzieci w wieku do lat 8 zyskali następujące prawa: zakaz zatrudniania pracownika bez jego zgody w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie przerywanego czasu pracy, a także zakaz delegowanie go poza stałe miejsce pracy. Wcześniej  zakładano, ze uprawnienia te będą dotyczyć rodziców dzieci do lat 4.

W nowym Kodeksie pracy ma się też znaleźć zapis, że rodzic dziecka w wieku do lat 8 może wnioskować o bardziej elastyczną organizację pracy i ochronę przed niekorzystnym traktowaniem z powodu korzystania przez niego z uprawnień, przysługujących na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Chodzi o to, by pracownik mógł dostosować organizację pracy do swoich potrzeb  (np. elastyczny czas pracy czy przerywany czas pracy). Co jednak istotne – pracodawca nie będzie zobowiązany do przyjęcia takiego wniosku. Może pracownikowi odmówić, przy czym musi wskazać konkretną przyczynę takiej odmowy na piśmie.

Nowelizacja Kodeksu pracy przewiduje także wprowadzenie nowego urlopu opiekuńczego. Jego celem ma być opieka nad niesamodzielnym członkiem rodziny, który wymaga znacznej opieki z powodów zdrowotnych. Za członka rodziny uważa się w tym wypadku syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka. Taki urlop ma być udzielany na wniosek pracownika, a dokument będzie trzeba będzie złożyć na trzy dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z urlopu. Co ważne – konieczne będzie wskazanie przyczyny, dla której potrzebne jest zapewnienie członkowi rodziny osobistej opieki. Urlop opiekuńczy ma przysługiwać w wymiarze do 5 dni w danym roku kalendarzowym i będą mogły z niego skorzystać jedynie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Co istotne – to udogodnienie ma być bezpłatne – za czas przebywania na urlopie opiekuńczym pracownik nie otrzyma żadnego wynagrodzenia.

Kolejną nowością ma być możliwość wzięcia dwóch dodatkowych dni lub 16 godzin urlopu, związanego z działaniem tzw. siły wyższej. Ma on być udzielany w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych nagłą chorobą bądź wypadkiem. Urlop ma pozwolić na opiekę nad członkiem rodziny, który wymaga takiej pomocy i – w przeciwieństwie do powyższego – ma być płatny. Pracownikowi ma przysługiwać w tym czasie połowa standardowej pensji.

Zapowiadane na początek sierpnia zmiany, razie nie wejdą w życie. Trudno też przewidzieć, kiedy i w jakim finalnie kształcie ustawodawca zmiany wprowadzi.